وقتی صحبت از فیلتر دیزل ژنراتور می‌شود، بیشتر مردم به فیلتر روغن، گازوئیل و هوا فکر می‌کنند. اما مدار خنک‌کاری هم می‌تواند فیلتر داشته باشد و فراموش‌شده‌ترین آن‌ها همین فیلتر آب دیزل ژنراتور است. این قطعه اگر وجود داشته باشد و فراموش شود، نتیجه‌اش را در رادیاتور، پمپ آب و دمای موتور می‌بینید.
در این مقاله می‌بینید فیلتر آب (کولانت) چه می‌کند، کدام موتورها آن را دارند، چرا تعویضش مهم است و چه ارتباطی با داغ شدن موتور دارد.
فیلتر آب (کولانت) چیست؟
مایع خنک‌کننده موتور، مخلوطی از آب و ضدیخ (آنتی‌فریز) با افزودنی‌های ضدخوردگی است. این مایع در مدار بسته‌ای میان بلوک موتور، سرسیلندر، پمپ آب و رادیاتور می‌چرخد. با گذشت زمان، رسوب، ذرات زنگ و ناخالصی‌ها وارد این مدار می‌شوند.
فیلتر کولانت قطعه‌ای کوچک است که بخشی از جریان مایع را از خود عبور می‌دهد و این ذرات را نگه می‌دارد. در بسیاری از موتورها، این فیلتر همزمان افزودنی ضدخوردگی را به‌تدریج آزاد می‌کند. این افزودنی‌ها با نام‌هایی مانند DCA یا SCA شناخته می‌شوند.
برای جایگاه این فیلتر در کنار بقیه، انواع فیلتر دیزل ژنراتور را ببینید.
نقش فیلتر آب در پیشگیری از خوردگی و رسوب
مدار خنک‌کاری موتور دیزل از جنس‌های مختلفی ساخته شده: چدن، آلومینیوم، مس و برنج. هر کدام با مایع خنک‌کننده واکنش متفاوتی دارند. فیلتر آب سه کار انجام می‌دهد:
- گرفتن ذرات: رسوب و زنگ را از مدار جدا می‌کند تا به پمپ آب و رادیاتور نرسند
- کنترل شیمی مایع: در مدل‌های دارای افزودنی، حفاظت در برابر خوردگی و حفره‌زایی (کاویتاسیون) را حفظ می‌کند
- کاهش رسوب‌گذاری: لایه رسوب روی دیواره‌ها انتقال حرارت را کم می‌کند و موتور را داغ‌تر نگه می‌دارد
یک لایه نازک رسوب روی دیواره کانال‌های آب هم می‌تواند خنک‌کاری را مختل کند. برای همین بیشتر خرابی‌های مدار خنک‌کاری تدریجی‌اند و ناگهان خودشان را نشان می‌دهند.
آیا همه دیزل ژنراتورها فیلتر آب دارند؟
نه. بعضی موتورها فیلتر کولانت جداگانه دارند، بعضی از مایع کولانت با طول عمر بالا استفاده می‌کنند که نیازی به این فیلتر ندارد و بعضی هم برای نگهداری مایع از روش‌های دیگر استفاده می‌کنند. تشخیص با سه روش ممکن است:
- دفترچه نگهداری موتور و جدول سرویس
- بررسی ظاهری: فیلتری شبیه فیلتر روغن اسپین‌آن که به لوله‌های آب متصل است
- پلاک و شماره قطعه موتور و جستجوی قطعه‌یاب سازنده
اگر دفترچه موتور فیلتر آب را ذکر کرده، آن را از برنامه سرویس حذف نکنید. اگر ندارد، لازم نیست اضافه کنید؛ نصب فیلتر روی موتوری که برایش طراحی نشده کار درستی نیست.
فاصله تعویض فیلتر آب
بسیاری از موتورها تعویض فیلتر کولانت را همراه سرویس‌های بزرگ‌تر یا طبق برنامه دفترچه انجام می‌دهند؛ مثلاً همزمان با تعویض فیلتر روغن یا در بازه‌ای بلندتر. چون بازه‌ها بین سازنده‌ها فرق می‌کند، عدد ثابتی نمی‌دهیم و دفترچه موتور شما مرجع است.
نکته‌ای که اغلب نادیده گرفته می‌شود: آزمایش مایع خنک‌کننده. در موتورهایی که از فیلتر دارای افزودنی استفاده می‌کنند، غلظت افزودنی را باید با کیت تست بررسی کرد. کم بودن افزودنی خوردگی ایجاد می‌کند و زیاد بودن آن هم می‌تواند ایجاد رسوب کند. نه کم و نه زیاد؛ باید در محدوده‌ای باشد که سازنده تعیین کرده است.
⭐ نکته‌ای که رقبا نمی‌گویند: رنگ مایع کولانت به‌تنهایی نشان‌دهنده سلامت آن نیست. مایعی که رنگش هنوز سبز یا قرمز روشن است، ممکن است افزودنی‌هایش مصرف شده باشد. تست دوره‌ای مایع از حدس زدن با چشم بسیار مطمئن‌تر است.
ارتباط فیلتر آب با رادیاتور و داغ‌شدن موتور
رسوب در مدار خنک‌کاری مستقیم روی دمای موتور اثر می‌گذارد. مسیر معمول این است:
- رسوب لوله‌های ریز رادیاتور را تنگ می‌کند
- جریان مایع کم می‌شود و انتقال حرارت افت می‌کند
- دمای موتور بالا می‌رود و پمپ آب و واشر سرسیلندر زیر فشار می‌آیند
اگر موتور مدام داغ می‌کند، فقط به فیلتر فکر نکنید؛ رادیاتور، ترموستات، پمپ آب و سطح مایع هم باید بررسی شوند. رادیاتور را در فروش و تعمیر رادیاتور دیزل ژنراتور و تعمیر رادیاتور توضیح داده‌ایم. علل داغ شدن را هم در دلایل داغ شدن منیفولد بخوانید.
نشانه‌های مشکل در مدار خنک‌کاری
- بالا رفتن دمای آب موتور بدون افزایش بار
- رسوب یا لجن قهوه‌ای در مخزن انبساط
- کاهش مداوم سطح مایع
- تغییر رنگ مایع یا بوی غیرعادی
- نشت از اتصالات یا پمپ آب
اگر چند علامت با هم دیده می‌شود، فقط مایع را عوض نکنید. باید مدار شست‌وشو و ریشه رسوب پیدا شود. در سرویس‌های بزرگ‌تر، سرویس دوره‌ای دیزل ژنراتور این بازرسی‌ها را پوشش می‌دهد.
چطور فیلتر آب مناسب را انتخاب کنیم؟
مثل سایر فیلترها، با کد انتخاب کنید:
- مدل و شماره موتور را از پلاک بخوانید
- کد فیلتر کولانت را از دفترچه یا فیلتر قبلی بردارید
- بررسی کنید فیلتر دارای افزودنی (DCA) است یا بدون افزودنی؛ این دو قابل جایگزینی نیستند
- اگر کد را ندارید، کد فیلتر دیزل ژنراتور روش پیدا کردن را توضیح می‌دهد
برای دیدن گزینه‌های موجود، به صفحه فیلترهای دیزل ژنراتور مراجعه کنید.
سوالات متداول
فیلتر آب دیزل ژنراتور چه کاری می‌کند؟
رسوب و ذرات مدار خنک‌کاری را می‌گیرد و در بعضی مدل‌ها افزودنی ضدخوردگی آزاد می‌کند تا از خوردگی و رسوب جلوگیری شود.
آیا هر دیزل ژنراتوری فیلتر آب دارد؟
خیر. فقط برخی موتورها این فیلتر را دارند. دفترچه یا پلاک موتور را بررسی کنید.
فیلتر آب هر چند ساعت عوض می‌شود؟
طبق برنامه دفترچه موتور. بازه‌ها بین سازنده‌ها فرق می‌کند و بسیاری از آن‌ها تعویض را با سرویس‌های بزرگ‌تر یا همراه فیلتر روغن انجام می‌دهند.
فیلتر دارای DCA و بدون DCA چه فرقی دارند؟
فیلتر دارای افزودنی ضدخوردگی آزاد می‌کند و بدون افزودنی فقط ذرات را می‌گیرد. جایگزینی آن‌ها بدون اطلاع از نوع مایع خنک‌کننده و دفترچه درست نیست.
موتور داغ می‌کند؛ آیا از فیلتر آب است؟
شاید، اما کمتر از رادیاتور، ترموستات، پمپ آب و سطح مایع. فیلتر یکی از چند احتمال است.
جمع‌بندی
اگر موتور شما فیلتر کولانت دارد، تعویض آن را در برنامه سرویس نگه دارید و غلظت افزودنی مایع را با کیت تست بسنجید. اگر ندارد، به‌جای افزودن فیلتر، کیفیت و تعویض مایع را طبق دفترچه پیگیری کنید.
برای انتخاب فیلتر سازگار با موتور خود، مدل و شماره آن را برای تیم ریان پیشرو بفرستید یا از فیلترهای دیزل ژنراتور کمک بگیرید.
